Αφιέρωμα στην Ιστορία του Χαλκουτσίου

 

Το Χαλκούτσι δεν είναι μόνο ένας καλοκαιρινός προορισμός. Ήταν πιθανότατα ένας από τους οικισμούς της Αρχαίας Ωρωπίας, αλλά και στη σύγχρονη εποχή ένα κομμάτι μνήμης για όσους το έζησαν, με ιστορίες από αμέτρητες βόλτες στις παραλίες του, ξενύχτια στην Anyway, συναντήσεις στο Διεθνές και νόστιμες πίτσες στο Les Amis. Ένας τόπος που συνεχίζει να προκαλεί την ίδια νοσταλγία και να καλεί τους επισκέπτες του να ανακαλύψουν τη δική τους ιστορία δίπλα στη θάλασσα του Νότιου Ευβοϊκού.

Η βόλτα στον πεζόδρομο αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό σημείο αναφοράς του χωριού. Από εκεί, το βλέμμα χάνεται στα νερά του Ευβοϊκού και ταξιδεύει μέχρι τον ορίζοντα, ενώ τα βράδια η θάλασσα και ο έναστρος ουρανός δημιουργούν ένα σκηνικό που σε καλεί να σταματήσεις για λίγο τον χρόνο και να αφεθείς στη μαγεία της στιγμής. Τα φώτα από το Λευκαντί και την Ερέτρια που αχνοφαίνονται απέναντι θυμίζουν διαρκώς τη μοναδική θέση του Χαλκουτσίου απέναντι από την Εύβοια.

Ανήκε μέχρι το 1912 στον Δήμο Ωρωπίων. Στη συνέχεια συνενώθηκε με τη Σκάλα Ωρωπού εκτός από το μικρό διάστημα 1966-67 που αποτέλεσε ξεχωριστή κοινότητα. Με το προεδρικό διάταγμα ΠΔ 34/2014, αναγνωρίστηκε ως Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Ωρωπού.

Σύμφωνα με τον Ι. Γκικάκη (2007), το Χαλκούτσι ίσως έχει αδικηθεί από τους ιστορικούς, καθώς τα ευρήματα στην οδό 25^ης Μαρτίου και σε άλλα σημεία του χωριού μαρτυρούν ότι ήταν ένας από τους οικισμούς της αρχαίας Ωρωπίας (ίσως ο μικρότερος).

To όνομα του Χαλκουτσίου είναι πιθανό να οφείλεται στην παραφθορά της λέξεως "Χαλκουργείο". Ο Γ. Τσεβάς στην Ιστορία της Βοιωτίας συχνά αναφέρεται σε παραλίες ή χωριά, όπου υπάρχουν ναυπηγεία ή εργαστήρια μετάλλων. Επίσης, στις ανασκαφές στη Σκάλα ανευρέθηκαν πολλά στοιχεία από χυτήρια και εργαστήρια μετάλλων. Δεν αποκλείεται λοιπόν στη θέση αυτή να υπήρχε κάποιο χαλκουργείο. 

Άλλοι ερευνητές θεωρούν πιθανό το Χαλκούτσι να συνδέεται με τον πατρίκιο Νικήτα Χαλκούτζη ο οποίος ήταν Βυζαντινός στρατηγός και το πρώτο καταγεγραμμένο μέλος της οικογένειας Χαλκούτζη. Έγινε ιδιαιτέρως γνωστός για την ανακατάληψη της Κύπρου από τους Άραβες το 965. Ωστόσο, αυτή η υπόθεση δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Αλλά και για την προέλευση του ονόματος της Χαλκίδας πληροφορούμαστε ότι αυτό προέρχεται από το πορφυρένιο κοχύλι "κάλχη" ή "χάλκη", το οποίο αφθονούσε στον Νότιο Ευβοϊκό και σήμερα έχει εξαφανιστεί. Αποτελούσε την πρώτη ύλη από την οποία προερχόταν το -περιζήτητο κατά την αρχαιότητα- χρώμα της πορφύρας. Δεν αποκλείεται λοιπόν και στο Χαλκούτσι να αφθονούσε το κοχύλι "χάλκη/κάλχη" και να προσέδωσε σε αυτό το όνομά του (Η «συγγένεια» των δύο τόπων αναπαριστάται και στη Μυθολογία όπου η Χαλκίδα θεωρούταν μία από τις κόρες του θεού-ποταμού Ασωπού). Επιπλέον, η λέξη "Χαλκίς" σήμαινε:

* είδος πτηνού, ίσως η κύμινδις, ίσως νυχτοπούλι

* είδος δηλητηριώδους σαύρας, ίσως η ζιγνίς

* είδος ψαριού, συγγενούς με τη σαρδέλα

* τη χάλκινη τσουκάλα

* στη Σπάρτη, τη γυναίκα δούλα, αιχμάλωτη πολέμου, σκλάβα

Το χωριό υπάρχει τουλάχιστον επί Τουρκοκρατίας. Την ύπαρξη βεβαιώνει ο W. Leake στο οδοιπορικό του όταν περιγράφει τον Ωρωπό το 1806: «... Η πεδιάδα του Ωρωπού εκτείνεται δίπλα στη θάλασσα από τους Αποστόλους έως το χωριό Αλικούκι σε απόσταση τριών μιλίων περίπου...». Αλικούκι είναι η απόδοση της λέξης Χαλκούτσι, αφού μέχρι το 1950 αρκετοί ντόπιοι κάτοικοι πρόφεραν Χαλ-ι-κούτσι αντί Χαλκούτσι. Η Απελευθέρωση βρίσκει το Χαλκούτσι να συκγροτείται από έξι σπίτια-οικογένειες.

Στη νότια είσοδο του Χαλκουτσίου βρίσκονται οι εκβολές του ποταμού Ασωπού, ο οποίος διατρέχει τα σύνορα των Νομών Βοιωτίας και Αττικής και οι κύριες πηγές του βρίσκονται στο όρος Κιθαιρώνας, ενώ στην πορεία του συμβάλλουν και άλλα ρεύματα που προέρχονται από τους ορεινούς όγκους μεταξύ Πάρνηθας και Δερβενοχωρίων. Έχει συνολικό μήκος 57 χιλιόμετρα και διέρχεται από  τα Οινόφυτα, το Σχηματάρι, το Συκάμινο και τον Ωρωπό ώσπου χύνεται στον Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο.

Το χωριό γνωρίζει ιδιαίτερη άνθηση κατά τους θερινούς μήνες, οπότε και αυξάνεται ο πληθυσμός της περιοχής λόγω έλευσης παραθεριστών τόσο σε αυτό όσο και σε κοντινούς οικισμούς.

Ο οικισμός έχει μικρή τοπική αγορά, θερινό κινηματογράφο και γήπεδο ποδοσφαίρου. Σύγχρονα σχολικά κτήρια που στεγάζουν το Δημοτικό Σχολείο και το Γυμνάσιο Χαλκουτσίου συνέβαλαν σημαντικά στην επίλυση του προβλήματος της έλλειψης σχολικής στέγης στην περιοχή.

Το λιμάνι του Χαλκουτσίου διέθετε παλιότερα μικρή τσιμεντένια προβλήτα στην όποια ελλιμενίζονταν αλιευτικά σκάφη, τα τελευταία χρόνια όμως δημιουργήθηκε νέος λιμενοβραχίονας, οπότε εξυπηρετούνται πλέον και αρκετά μικρά σκάφη.

Τέλος, το Χαλκούτσι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις πασχαλινές και ανοιξιάτικες παραδόσεις του. Οι χωμάτινες διαδρομές και τα μονοπάτια γύρω από τον οικισμό αποτέλεσαν αγαπημένους τόπους περιπλάνησης για τους λάτρεις της μοτοσικλέτας και της φύσης, ενώ ο Πευκιάς και η περιοχή της Αετοφωλιάς προσφέρουν μοναδικές εικόνες, ιδιαίτερα την Πρωτομαγιά, όταν η φύση βρίσκεται στο απόγειό της. Οι πολυσύχναστες παραλίες και οι ήσυχες γωνιές της ακτογραμμής συμπληρώνουν το παζλ ενός τόπου που συνδυάζει φυσική ομορφιά και αυθεντικές εμπειρίες.

Η ποδοσφαιρική ομάδα του Χαλκουτσίου, 1948 – 2009

 

Το οργανωμένο ποδόσφαιρο στο Χαλκούτσι ξεκίνησε το 1948. Στην αρχή (και εδώ) δεν υπήρχαν φανέλες και ποδοσφαιρικά παπούτσια, αλλά «ιματισμός εκ των ενόντων». Η πρώτη ποδοσφαιρική εμφάνιση αγοράζεται το 1954 και περιλαμβάνει άσπρες-κόκκινες (ριγέ) φανέλες, άσπρα σορτσάκια και κόκκινες κάλτσες: Είναι η εμφάνιση του Ολυμπιακού και καθώς η πλειοψηφία των παικτών είναι φίλοι του πειραϊκού συλλόγου, η ομάδα ονομάζεται Ολυμπιακός Χαλκουτσίου.

Σε αντίθεση με τα άλλα χωριά της περιοχής του Ωρωπού, το όνομα και τα χρώματα της ομάδας του Χαλκουτσίου διατηρήθηκαν μέχρι πρόσφατα, ενώ η πρώτη σύνθεση της ομάδας ήταν: Γ. Καρέκλης, Β. Κακαζάνης, Α. Σκουρλάς, Θ. Μπάρδης, Θ. Σκουρλάς, Κ. Ράπτης, Χ. Ράπτης, Χ. Μωραϊτης, Β. Δάβρης.

Το 1981  ιδρύεται ο Α.Ο. Χαλκουτσίου με παρεμφερή χρώματα (η φανέλλα από ριγέ έγινε κόκκινη μονόχρωμη).  Η ομάδα αυτή κατόρθωσε να πετύχει από το 1994 δύο συνεχείς ανόδους, οπότε από τη Γ’ ΕΠΣΑ ανέβηκε στην Α’ ΕΠΣΑ όπου αντιμετωπίζοντας  ισχυρές ομάδες όπως τον Ακράτητο, τη Μαρκό, την Ηλιούπουλη και πολλές άλλες ιστορικές ομάδες του αθηναϊκού ποδοσφαίρου, κατόρθωσε να παραμείνει στη μεγάλη κατηγορία για τρία χρόνια (1996-1999). Έτσι, ο Α.Ο. Χαλκουτσίου έγινε η τέταρτη ομάδα της περιοχής που κατορθώνει να αγωνιστεί στην Α’ ΕΠΣΑ, μετά τον ΠΑΣ Ωρωπό, τον Αυλώνα και τον Αμφιάραο.

Το  2009,  ο Α.Ο. Χαλκουτσίου διέκοψε τη λειτουργία του. Στην τελευταία ποδοσφαιρική της σεζόν, 2008 – 2009, η ομάδα τερμάτισε στην 7η θέση της Γ’ ΕΠΣΑΝΑ ΜΕ 35 βαθμούς, 10 νίκες, 5 ισοπαλίες και 7 ήττες. Ως έδρα χρησιμοποιούσε το γήπεδο του ΠΑΣ ΩΡΩΠΟΣ αφού το γήπεδο του Χαλκουτσίου δεν είχε χλοοτάπητα, ενώ μόλις την προηγούμενη χρονιά ειχε απωλέσει την άνοδό της στη Β’ ΕΠΣΑΝΑ σε αγώνες μπαράζ.

Η ομάδα του Χαλκουτσίου είχε δημιουργήσει τμήματα ακαδημιών από όπου πολλοί  νεαροί παίκτες ξεκίνησαν και συνέχισαν να αγωνίζονται στην ίδια ή σε άλλες ομάδες.

Η ομάδα του Α.Ο. Χαλκουτσίου το 1989 (Γ' ΕΠΣΑ)

 

Πηγές:

Γκικάκης Ι. (2007), Η Ιστορία του Ωρωπού.

Ντοκιμαντέρ για τον Δήμο Ωρωπού: https://www.youtube.com/watch?v=nwJSeJu8FcE

ΕΠΣΑΝΑ: ΧΑΛΚΟΥΤΣΙΟΥ Α.Ο.: https://www.epsana.gr/teams/display_team_schedule.php?period_id=1&team_id=49

OROPOS SPORTS: https://oropos-sports.blogspot.com/2013/05/blog-post_8.html

 

https://www.oropos.gov.gr/dimotikes-enotites/halkoytsi

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CF%84%CF%83%CE%B9

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%84%CE%B1%CF%82_%CE%A7%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CF%84%CE%B6%CE%B7%CF%82